Strafschoppen: wél te trainen
Na de uitschakeling van Oranje is de landelijke discussie weer losgebarsten over de zin en onzin van het trainen van strafschoppen.
Ibrahim Afellay stelde in de NOS-studio dat de druk niet te simuleren valt. Ook Koeman gaf dit als reden waarom er minder minutieus aandacht aan besteed is dan door Van Gaal in Qatar. Zelfs Van Gaal bracht dit argument ter ore na de reeks tegen Argentinië voor de tweede maal verloren te hebben.
Omdat "presteren onder druk" een niet-tastbaar begrip is, is het verleidelijk om mee te gaan in deze retoriek.
In één ding geef ik deze heren gelijk: bij het Nederlands Elftal voelt het inmiddels aan als een loterij, aangezien er doorgaans vaker verloren dan gewonnen wordt.
Echter, ik zou juist stellen dat een strafschoppenserie niet de minst, maar de méést trainbare situatie is in het voetbal. Het spel ligt stil, de volgorde van nemers is van tevoren bepaald, de omstandigheden zijn voor alle nemers hetzelfde en je hebt alleen met een keeper te maken. Kortom: als nemer heb je de volledige controle over de situatie!
En ja, zélfs de druk kan tot op zekere hoogte nagebootst worden. Het volledige gevoel van daar staan natuurlijk niet. Maar dat is ook niet nodig! Uit onderzoek binnen de sportpsychologie weten we dat oefenen onder middelhoge druk al een positief effect heeft op prestaties onder hoge druk. Deze valt op veel manieren te creëren, uiteenlopend van straffen op een training tot aanwezigheid en actieve afleiding van medespelers.
Kortom, het gaat erom voorwaarden te creëren waarbij de echte druk benaderd wordt.
Een speler zal ook effectief moeten worden in het omgaan met deze druk. Om te beginnen is de "taakfocus" trainbaar: het terugbrengen van je focus van externe afleidingen naar de uit te voeren taak. Ook door de strafschoppenserie vele malen in je hoofd te visualiseren, kun je jezelf mentaal voorbereiden op het moment suprême.
En dan heb ik het nog niet eens over psychomotorische technieken zoals Quiet Eye en de left-hand Dynamic Handgrip, waarmee je de kans op "choking" kunt verminderen.
Lang verhaal kort: de échte druk is niet te simuleren, maar wel te benaderen en daardoor te trainen. Daarin kan het voetbal nog veel leren van andere high-pressure prestatiegebieden.
Als sport- en prestatiepsycholoog ben ik continu bezig met vraagstukken van sporters rondom presteren onder druk. Daarom vind ik het belangrijk om dergelijke misverstanden uit de wereld te helpen. Op deze manier wil ik graag bijdragen aan het bewustzijn over dit onderwerp. Laten we hier niet te makkelijk over doen!
Dit artikel is algemene informatie over presteren onder druk en is geen persoonlijke behandeling of diagnose. Wil je jouw situatie bespreken? Kijk dan bij de contactpagina.